Autor: Tomasz Warsiński

Olej rydzowy, wbrew temu, co może wskazywać jego nazwa, nie ma nic wspólnego z popularnym grzybem jadalnym – pozyskuje się go z nasion lnianki siewnej. Ten popularny niegdyś produkt spożywczy właśnie wraca do łask, a wszystko dlatego, że wykazuje szereg cennych właściwości prozdrowotnych, które możesz wykorzystać, aby wspomóc swój organizm. Zobacz, jakie składniki odżywcze zawiera i do jakich potraw pasuje – kto wie, czy nie stanie się również Twoim stałym towarzyszem kulinarnym.

Czym jest olej rydzowy z lnianki i z jakiej rośliny powstaje?

Olej rydzowy, o którym ostatnio coraz więcej mówi się w kontekście zdrowego odżywiania, jest naturalnym tłuszczem roślinnym, który powstaje z nasion lnianki siewnej. Pozyskuje się go poprzez tłoczenie na zimno ziaren lnicznika siewnego – tylko ta tradycyjna metoda pozwala zachować szerokie spektrum cennych substancji odżywczych. Wspomniany produkt obfituje bowiem w niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe, które wysoka temperatura po prostu niszczy.

Czy olej rydzowy był stosowany w średniowieczu i dlaczego wraca do łask?

Gdybyś spotkał lnicznika siewnego na polu, prawdopodobnie nie zwróciłbyś na niego zbyt dużej uwagi, bo wygląda niepozornie. Tymczasem nie każdy wie, że omawiany gatunek jest jedną z najstarszych roślin oleistych uprawianych w Polsce, która  towarzyszy naszemu narodowi od wieków. Już w średniowieczu nasi przodkowie bardzo cenili sobie właściwości odżywcze oleju z lnianki, dlatego chętnie go stosowali w kuchni, przyrządzając pożywne dania. Wraz z rozwojem rolnictwa o charakterze przemysłowym zapomniano o tym zdrowym tłuszczu – jego miejsce zajęły olej rzepakowy i słonecznikowy. W ostatnich latach lnianka odnotowuje swój wielki comeback – zrobiło się o niej głośno zwłaszcza w środowisku osób, które chcą w świadomy i naturalny sposób wspierać swoje zdrowie.

Jakie właściwości ma lnianka siewna i jakie preferuje warunki uprawy?

Roślina, z której powstaje olej rydzowy zasobny w kwasy omega-3 i omega-6, ma smukłe łodygi i drobne, jasnożółte kwiaty. Co ważne, lnianka siewna nie jest szczególnie wymagająca – dobrze radzi sobie w trudniejszych warunkach klimatycznych, jakie panują w Europie Środkowo-Wschodniej, dlatego można ją uprawiać w Polsce. Jeśli cenisz sobie żywność ekologiczną, z pewnością ucieszy Cię fakt, że omawiana roślina oleista nie wymaga intensywnego nawożenia i stosowania syntetycznych środków ochrony roślin. Olej z lnianki ma charakterystyczny złocisto-zielony odcień – niekiedy wpada w rdzawo-brunatną tonację – wszystko bowiem zależy od tego, na jakiej glebie rósł surowiec.

W jakie substancje odżywcze jest bogaty olej rydzowy i jakie kwasy tłuszczowe dostarcza?

Gdy dowiesz się, jakie cenne substancje odżywcze dostarcza olej rydzowy, który możesz spotkać w sprzedaży też jako olej z lnianki, prawdopodobnie postanowisz włączyć go do swojej codziennej diety. Znajdziesz w nim m.in. niezbędne nienasycone kwasy tłuszczowe (NNKT), witaminy i związki o działaniu antyoksydacyjnym, które neutralizują wolne rodniki, zanim te zdążą dokonać spustoszenia w Twoim ciele.

Dlaczego NNKT w oleju rydzowym są tak ważne dla organizmu?

Na szczególną uwagę zasługują NNKT, gdyż Twój organizm nie potrafi ich samodzielnie syntetyzować, a potrzebuje ich do prawidłowego funkcjonowania, więc musisz dostarczać je z zewnątrz. Wprawdzie z kwasów omega-3 słyną tłuste ryby morskie, ale nie każdy chce i może je spożywać. Jeśli jesteś weganinem lub wegetarianinem, któremu na sercu leży los zwierząt, postaw na olej z lnianki – ten bowiem wspiera szereg procesów metabolicznych w Twoim ciele dzięki NNKT. 

Sięgając po olej rydzowy o delikatnym aromacie i charakterystycznym zabarwieniu, zapewniasz swojemu organizmowi „zastrzyk” steroli roślinnych i fosfolipidów, które wspierają funkcjonowanie błon komórkowych.

Być może słyszałeś już o tym, że wybierając tłuszcze, należy przyjrzeć się ich profilowi lipidowemu, gdyż od stosunku poszczególnych składników zależy Twoje zdrowie. W przypadku oleju z lnianki ich proporcje działają na Twoją korzyść – ponad 90% stanowią bowiem nienasycone kwasy tłuszczowe, nasycone występują zaś w niewielkich ilościach. 

W oleju rydzowym, który właśnie przeżywa swój renesans, dominują kwasy omega-3 i omega-6 – zalicza się je do wielonienasyconych kwasów tłuszczowych. Ich odpowiednia proporcja sprzyja utrzymaniu równowagi lipidowej w Twoim organizmie, wspierając tym samym pracę serca, układu nerwowego i procesy odpornościowe. Co ważne, wielonienasycone kwasy tłuszczowe łagodzą stany zapalne w Twoim organizmie, do których dochodzi m.in. przy zwalczaniu patogenów i podczas ekspozycji na zanieczyszczenia obecne w środowisku.

Czy olej rydzowy działa antyoksydacyjnie i chroni przed wolnymi rodnikami?

Olej z lnianki nie tylko wspiera Twoje zdrowie, dostarczając Ci zdrowe tłuszcze, ale też stanowi bogate źródło witaminy E (tokoferolu) odpowiedzialnej za zwalczanie wolnych rodników. Te reaktywne cząsteczki są szczególnie niebezpieczne – brakuje im bowiem elektronów, przez co próbują je uzyskać, odrywając je od białek, lipidów i kwasów nukleinowych. Prowadzą zatem do uszkodzeń DNA – niektóre z mutacji mogą zainicjować procesy nowotworowe, dlatego staraj się dostarczać organizmowi naturalne antyoksydanty, takie jak witamina E.  Naturalne tokoferole stabilizują tłuszcze roślinne – w tym przypadku chronią nienasycone kwasy tłuszczowe w oleju z lnianki przed zniszczeniem i utratą ich właściwości. 

Jakie właściwości zdrowotne ma olej rydzowy?

Możesz czerpać z cennych właściwości oleju rydzowego, regularnie go spożywając – wzbogacisz nim swoje sałatki i kanapki. Włączając ten produkt do swojej diety, wspierasz serce, odporność, gospodarkę cukrową i metabolizm. Poza tym olej z lnianki może wspomagać regenerację komórek, dlatego konsumując go, spowalniasz procesy starzenia, jakie zachodzą w Twoim organizmie. 

Ze względu na wysoką zawartość antyoksydantów olej rydzowy chroni komórki przed stresem oksydacyjnym, którego doświadczasz każdego dnia. Nawet gdy oddychasz czystym powietrzem i jesz żywność ekologiczną, w Twoich mitochondriach powstaje ATP (nośnik energii), a wraz z nim wolne rodniki. Jakby tego było mało, olej z lnianki wykazuje właściwości wspierające prawidłową pracę przewodu pokarmowego, przez co ten lepiej radzi sobie z trawieniem pożywienia, które mu dostarczasz.

Czy olej rydzowy wspiera serce i układ krążenia?

Jeśli zależy Ci na zdrowiu serca i układu krążenia, a pamiętajmy, że większość zgonów następuje wskutek zawału, nieleczonego nadciśnienia tętniczego i miażdżycy, regularnie spożywaj olej z lnianki. Zawarte w nim kwasy omega-3 i omega-6 wpływają bowiem korzystnie na elastyczność naczyń krwionośnych i ciśnienie tętnicze, co zmniejsza ryzyko wielu chorób cywilizacyjnych. 

Czy olej rydzowy pomaga regulować poziom cukru we krwi?

Podobnie jak wielu mieszkańców krajów wysoko rozwiniętych borykasz się z wahaniami poziomu cukru we krwi i niestabilną gospodarką insulinową, ale chcesz to zmienić? Rozważ wprowadzenie oleju z lnianki do swojej diety, ponieważ zawiera składniki, które wspierają gospodarkę glukozową i poprawiają wrażliwość Twoich tkanek na insulinę wydzielaną przez trzustkę. 

Czy olej rydzowy obniża poziom cholesterolu LDL?

Niewłaściwa dieta, w której przeważają nasycone kwasy tłuszczowe, nie jest korzystna dla zdrowia i może znacząco skrócić Twoje życie, doprowadzając do przedwczesnej śmierci. Sprzyja bowiem powstawaniu płytek miażdżycowych w naczyniach krwionośnych, ograniczając w ten sposób przepływ krwi. Aby temu zapobiec, musisz zmienić swoje dotychczasowe nawyki żywieniowe – dobrym pomysłem jest systematyczne spożywanie oleju z nasion lnianki siewnej. Za jego sprawą możesz bowiem obniżyć poziom „złego” cholesterolu we krwi i jednocześnie podwyższyć stężenie „dobrej” frakcji HDL.

Czy olej rydzowy działa przeciwzapalnie i wspiera leczenie chorób?

Przewlekłe stany zapalne są niekorzystne dla Twojego zdrowia, ponieważ w dłuższej perspektywie zwiększają ryzyko rozwoju nowotworów i uszkodzenia tkanek. Niestety, w ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowań na choroby autoimmunologiczne, takie jak łuszczyca, reumatoidalne zapalenie stawów, choroba Hashimoto i wrzodziejące zapalenie jelita grubego – ich przebieg dodatkowo zaostrza stres. Jeśli cierpisz na tego typu schorzenie, zastanów się nad włączeniem do swojej diety oleju z lnianki. Olej rydzowy posiada właściwości przeciwzapalne, które wspierają Twój organizm w walce z przewlekłymi stanami zapalnymi, wspomagając konwencjonalne leczenie chorób autoimmunologicznych.

Jak widzisz, olej rydzowy może zmniejszać ryzyko rozwoju wielu chorób cywilizacyjnych – począwszy od miażdżycy, na nowotworach skończywszy, dlatego warto wspomóc swój organizm od środka. Zdrowe nawyki żywieniowe nie zastąpią leków przepisanych przez lekarza, dlatego nie odstawiaj ich na własną rękę, aczkolwiek wdrożenie zbilansowanej diety wspiera ich skuteczność.

Dlaczego należy sięgać po tłoczony na zimno olej rydzowy?

Wiesz już, w jaki sposób olej z lnianki siewnej wspiera Twój organizm – jego dobroczynne właściwości zawdzięczasz wielonienasyconym kwasom tłuszczowym i witaminie E, które ulegają destabilizacji pod wpływem wysokiej temperatury. Z tego względu postaw na olej rydzowy tłoczony na zimno, z którego czerpiesz maksimum wartości odżywczych i sensorycznych. Tłuszcz roślinny, który jest pozyskiwany z nasion lnianki siewnej, dzięki procesowi przeprowadzonemu w niskiej temperaturze zachowuje swój autentyczny smak i zapach. Jeśli nie chcesz stracić cennych witamin i związków bioaktywnych, które efektywnie neutralizują wolne rodniki, postaw na nierafinowany olej rydzowy z certyfikatem ekologicznym.

Jak stosować olej rydzowy w kuchni i czy można go podgrzewać?

Prawdopodobnie po tym, jak przeczytałeś o licznych właściwościach prozdrowotnych tego wyjątkowego produktu spożywczego, nie wyobrażasz sobie, że mógłby utracić swoje wartości odżywcze. Z tego względu staraj się spożywać olej rydzowy na zimno – dodawaj go do dań serwowanych w temperaturze pokojowej, aby wydobyć ich unikalny smak i aromat. Olej z lnianki tłoczony na zimno znalazł szerokie zastosowanie w kuchni – wzbogacisz nim sałatki, kanapki, dressingi i sosy. Do smażenia i pieczenia wybierz jednak inny tłuszcz, który lepiej znosi kontakt z wysoką temperaturą, przez co jest bezpieczniejszy dla Twojego zdrowia. Niestety, nienasycone kwasy tłuszczowe, które w temperaturze pokojowej wspierają Twoje zdrowie, w wyższej utleniają się, powodując stany zapalne i zwiększając ryzyko nowotworów.

Ile oleju rydzowego dziennie spożywać w celu wsparcia zdrowia?

Ile potrzebujesz oleju z lnianki, aby zmniejszyć ryzyko chorób cywilizacyjnych, które stanowią najczęstszą przyczynę zgonów w krajach zachodnich, w tym również w Polsce? Wystarczy, że każdego dnia będziesz spożywał 1 łyżkę stołową tego prozdrowotnego produktu – możesz to zrobić zarówno rano, jak i wieczorem, gdyż od pory dnia bardziej liczy się regularność. Wprowadzając olej rydzowy do swoich posiłków, możesz poprawić komfort trawienia i przyswajanie tłuszczów roślinnych – z drugiej strony w ich obecności zwiększa się biodostępność witamin A, D, E, K.

Do czego dodawać olej rydzowy i z czym go jeść?

Pamiętaj, aby nie podgrzewać oleju z lnianki, gdyż nawet lekko podwyższona temperatura niszczy cenne składniki odżywcze, które dostarcza ten produkt znany w Polsce od średniowiecza. Choć nie nadaje się on do smażenia czy pieczenia w piekarniku, wykorzystasz go do wielu pysznych dań – z powodzeniem dodasz go do sałatki, surówki czy gotowanych warzyw. Po skropieniu olejem rydzowym nawet zwykłe ziemniaki nabiorą smaku i aromatu, przez co staną się małą ucztą kulinarną. Jeśli samodzielnie przygotowujesz w domu pasty kanapkowe, np. z soczewicy czy ciecierzycy, możesz do nich dodać odrobinę zdrowego tłuszczu z nasion lnianki siewnej, a w pełni wykorzystasz jego potencjał zdrowotny.

Jak wykorzystać olej rydzowy w prostych przepisach?

Szukasz inspiracji kulinarnych, których odtworzenie w domowym zaciszu nie przysporzy Ci problemów i nie pochłonie znaczącej części domowego budżetu? Przygotuj prostą sałatkę z rukoli, pomidorków koktajlowych, pestek dyni i sera feta – na koniec dodaj do nich łyżkę oleju rydzowego, sok z cytryny i odrobinę miodu. W ten prosty sposób zbalansujesz smak potrawy i wydobędziesz z niej wartościowe składniki odżywcze, za które Twój organizm będzie Ci wdzięczny.

=>Zobacz też, z czym jeść olej z ostropestu, aby nie doprowadzić do utlenienia nienasyconych kwasów tłuszczowych, które zawiera.

Jak przechowywać olej rydzowy, by nie stracił swoich cennych właściwości?

Taki skarb jak naturalny olej rydzowy wymaga odpowiednich warunków, aby nie stracił swoich dobroczynnych właściwości, dlatego przechowuj go w chłodnym miejscu, z dala od światła i źródeł ciepła. Najlepiej włóż go do lodówki, gdyż w ten sposób spowolnisz proces utleniania zawartych w nim składników odżywczych i zabezpieczysz NNKT przed degradacją. Pamiętaj, że olej rydzowy jest bogaty w nienasycone kwasy tłuszczowe, którym szkodzi kontakt z tlenem, dlatego dokładnie zakręcaj butelkę po każdym użyciu, ograniczając dostęp powietrza atmosferycznego. 

Czy olej z nasion lnianki można wykorzystać w pielęgnacji twarzy i jak wspiera skórę?

Olej z nasion lnicznika siewnego znalazł również zastosowanie w kosmetyce – coraz więcej firm wykorzystuje go w formułach swoich kremów i balsamów do ciała, ponieważ dobroczynnie działa na skórę i spowalnia procesy starzenia. Z pewnością ucieszy Cię również wiadomość, że nie musisz przeglądać asortymentu drogerii w poszukiwaniu odpowiedniego specyfiku. Wystarczy, że dodasz kilka kropel oleju rydzowego do swojego ulubionego kosmetyku, zanim go zaaplikujesz na twarz czy ciało. 

Nienasycone kwasy tłuszczowe wykazują wysokie powinowactwo do skóry, dlatego świetnie się wchłaniają, pozostawiając cerę dogłębnie odżywioną. Poza tym z ich pomocą odbudujesz naturalną barierę hydrolipidową i poprawisz elastyczność swojego naskórka – olej z lnianki polecamy Twojej szczególnej uwadze, zwłaszcza gdy borykasz się z AZS lub łuszczycą. Jeśli Twoja cera wykazuje skłonność do podrażnień i często reaguje zaczerwienieniem, sięgnij po olej rydzowy, który ma właściwości łagodzące.

Czy można stosować olej rydzowy na włosy?

Jeśli masz włosy wysokoporowate (kręcone, suche i podatne na stylizację) i dbasz o nie w naturalny sposób, rozważ zastosowanie oleju rydzowego, który dzięki zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych pomaga odbudować łodygę włosa. Jednocześnie pokrywa ją delikatną warstwą ochronną, która zabezpiecza Twoje pasma przed utratą wilgoci i szkodliwym działaniem czynników zewnętrznych, dlatego rozważ olejowanie zwłaszcza latem, gdy promieniowanie UV jest wyjątkowo mocne. 

Powtarzając ten zabieg raz w tygodniu, sprawisz, że Twoje włosy staną się bardziej miękkie, gładkie i podatne na stylizację, przez co zapomnisz o bad hair day. Pamiętaj, że olej rydzowy wspiera także kondycję skóry głowy i pomaga jej utrzymać prawidłowy poziom nawilżenia – ze względu na swoje właściwości przeciwzapalne może okazać się nieoceniony, gdy chorujesz na łuszczycę lub AZS.

=>W pielęgnacji skóry atopowej i łuszczycowej bardzo dobre rezultaty przynosi również olej konopny – klikając w aktywny odnośnik, dowiesz się więcej o jego właściwościach i zastosowaniu.

Jakie właściwości lecznicze wykazuje olej rydzowy? FAQ

Na co pomaga olej rydzowy?

Sięgając po olej rydzowy, możesz wspomóc swoją odporność i prawidłowe funkcjonowanie układu sercowo-naczyniowego – a wszystko to dzięki zawartości kwasów omega-3. Co ciekawe, możesz stosować go również zewnętrznie na skórę i włosy, dogłębnie je nawilżając i odżywiając.

Który olej jest zdrowszy: lniany czy rydzowy?

Jeśli wahasz się między olejem lnianym a rydzowym, uwzględnij swoje indywidualne potrzeby żywieniowe i prowadzony styl życia, gdyż tylko w ten sposób możesz podjąć najlepszą dla siebie decyzję. Olej z ziaren lnianki siewnej zawiera cenne kwasy omega-3 i omega-6 w korzystnych proporcjach. Z kolei olej lniany jest również wartościowy pod kątem odżywczym, ale wymaga dużo bardziej rygorystycznego przechowywania i szybkiego spożycia po otwarciu.

Jakie są przeciwwskazania do stosowania oleju rydzowego?

Wprawdzie olej rydzowy jest bardzo zdrowy i możesz stosować go w profilaktyce chorób cywilizacyjnych, ale zachowaj ostrożność, jeśli cierpisz na alergie na rośliny kapustne lub problemy trawienne po ich spożyciu.

Czy można stosować olej rydzowy w ciąży?

Olej rydzowy obfituje w cenne kwasy tłuszczowe, które wspierają Twoje zdrowie i prawidłowy rozwój dziecka, dlatego nic nie stoi na przeszkodzie, abyś spożywała go podczas ciąży. Zachowaj jednak umiar, bo każdy produkt w nadmiarze wywiera negatywny wpływ na organizm i może nieść skutki uboczne, w tym powodować dolegliwości pokarmowe.

Bibliografia

Bilska, A., Kurasiak-Popowska, D., Szablewski, T., Radzimirska-Graczyk, M., Stuper-Szablewska, K., 2024, Camelina sativa Seeds and Oil as Ingredients in Model Muffins in Order to Enhance Their Health-Promoting Value, Foods, 13(13), 2027, https://doi.org/10.3390/foods13132027.

Juodka, R., Nainienė, R., Juškienė, V., Juška, R., Leikus, R., Kadžienė, G., Stankevičienė, D., 2022, Camelina (Camelina sativa (L.) Crantz) as Feedstuffs in Meat Type Poultry Diet: A Source of Protein and n-3 Fatty Acids, Animals (Basel), 12(3), 295, https://doi.org/10.3390/ani12030295.Simopoulos, A. P., 2002, The importance of the ratio of omega-6/omega-3 essential fatty acids, Biomedicine & Pharmacotherapy, 56(8), 365–379, https://doi.org/10.1016/s0753-3322(02)00253-6.

Jako osoba, która dba o swoje zdrowie, coraz częściej sięgasz po naturalne oleje, szukając realnego wsparcia dla organizmu. Poszczególne produkty różnią się jednak właściwościami, dlatego dobrze, abyś znał ich skład i lecznicze właściwości. Dziś bierzemy na tapet olej z ostropestu. Sprawdź, jak go stosować, aby w pełni wykorzystać drzemiący w nim potencjał.

Olej z ostropestu – czym jest i dlaczego warto go stosować?

Olej z ostropestu powstaje z ziaren ostropestu plamistego (Silybum marianum) – jest to roślina, która należy do rodziny astrowatych. O tym produkcie zrobiło się głośno, ponieważ zawiera związki bioaktywne, które chronią komórki wątroby. Stosując tę żywność o potencjale biologicznym, wspierasz naturalne procesy regeneracyjne, jakie zachodzą w Twoim organizmie.

Najważniejszym składnikiem oleju z ostropestu jest sylimaryna, która odpowiada za ochronę hepatocytów przed stresem oksydacyjnym. Omawiana substancja stabilizuje również błony w komórkach wątroby, ograniczając wnikanie toksyn do ich wnętrza. W rezultacie ten narząd może skuteczniej pełnić swoją funkcję detoksykacyjną i eliminować szkodliwe związki z Twojego ustroju.

Zastanów się nad wprowadzeniem oleju z ostropestu do swojej diety, zwłaszcza gdy zależy Ci na łagodnym i długofalowym działaniu. Wspomniany produkt jest dobrze tolerowany przez organizm, dlatego może stać się stałym elementem w Twoim jadłospisie. Ze względu na duży potencjał przeciwzapalny stanowi nieocenione wsparcie dla osób, które żyją w zanieczyszczonym środowisku. Wszechobecny smog sprzyja stresowi oksydacyjnemu, który pośrednio prowadzi do uszkodzeń komórek w Twoim organizmie. Spożywając olej z ostropestu, świeże owoce, warzywa, zioła i przyprawy, pomagasz zneutralizować wolne rodniki, zanim te uszkodzą Twoje białka, lipidy i DNA.

Olej z nasion ostropestu plamistego – jaki ma skład?

Olej z ostropestu pozyskuje się w wyniku tłoczenia dojrzałych ziaren ostropestu plamistego, które obfitują w lipidy o wysokiej wartości biologicznej. Produkt zawdzięcza swoje właściwości lecznicze korzystnemu profilowi tłuszczowemu. Dominują w nim nienasycone kwasy tłuszczowe, które pozwalają obniżyć stężenie „złego” cholesterolu LDL, jednocześnie podnosząc poziom „dobrego” cholesterolu HDL. Pamiętaj, że skład oleju z ostropestu pozostaje stabilny tylko wówczas, gdy tłoczy się go na zimno przy zachowaniu prawidłowych warunków.

Kwasy tłuszczowe w oleju z ostropestu

Największy udział procentowy wśród kwasów tłuszczowych ma kwas linolowy, którego zawartość w oleju wynosi od 55 do 65%. Drugie miejsce zajmuje kwas oleinowy – jego stężenie waha się od 20 do 30%. Całkowity profil lipidowy uzupełniają kwasy palmitynowy i stearynowy – oba są nasycone, co oznacza, że nie zawierają żadnych podwójnych wiązań. Wyżej przywołany układ sprzyja utrzymaniu prawidłowych funkcji błon komórkowych w Twoim organizmie – kwasy tłuszczowe z ostropestu wspierają równowagę lipidową.

Witaminy obecne w oleju z nasion ostropestu plamistego

Olej z ostropestu zawiera także witaminy rozpuszczalne w tłuszczach – szczególne znaczenie ma witamina E, która wykazuje silne właściwości antyoksydacyjne. Chroni zatem lipidy przed utlenianiem i stabilizuje strukturę tego naturalnego produktu. Poza tym w jego składzie znajdziesz fitosterole i fosfolipidy, które wspierają integralność komórek oraz procesy regeneracyjne. Jak widzisz, olej z ostropestu to bogate źródło substancji o działaniu ochronnym.

Polifenole z ostropestu plamistego – sylimaryna. Jak olej z ostropestu działa na wątrobę i jej regenerację?

Niezwykle ważną rolę odgrywają związki zaliczane do polifenoli, które występują w niewielkich ilościach w oleju ostropestowym. Najważniejszym z nich pozostaje sylimaryna – nie zapominaj jednak, że jej stężenie w oleju jest niższe niż w ekstraktach wykorzystywanych do produkcji suplementów diety. Niezależnie jednak od tego, na jaki produkt się zdecydujesz, uzyskasz wsparcie dla wątroby. Skład oleju z ostropestu uzupełniają mikroelementy i naturalne barwniki.

Ostropest plamisty zawiera grupę związków chemicznych, które zbiorczo określa się mianem sylimaryny. Wbrew obiegowej opinii nie jest to pojedyncza substancja, lecz mieszanina flawonolignanów – jej główne frakcje stanowią sylibina, sylidiamina i sylikrystyna. To właśnie sylimaryny przyczyniły się do popularności ostropestu, gdyż wspierają zdrowie wątroby. W swojej strukturze chemicznej łączą cechy flawonoidów i lignanów, co przekłada się na ich silne właściwości antyoksydacyjne.

Po spożyciu przez Ciebie oleju z ostropestu sylimaryna oddziałuje bezpośrednio na komórki wątroby – stabilizuje ich błony i tym samym ogranicza przenikanie toksyn do wnętrza. Hamuje również peroksydację lipidów, do której dochodzi, gdy Twój organizm zmaga się ze stresem oksydacyjnym spowodowanym np. smogiem. Jednocześnie sylimaryny stymulują syntezę białek strukturalnych, które wchodzą w skład hepatocytów. Wszystko to sprawia, że Twoja wątroba zyskuje lepsze warunki do regeneracji.

Znasz już właściwości wspierające pracę wątroby, z których słynie Silybum marianum – teraz prawdopodobnie zastanawiasz się, ile sylimaryny zawiera 1 łyżka stołowa oleju. Szacuje się, że dostarcza ona od 1 do 3 mg tych flawonolignanów. Dokładna ilość substancji aktywnej zależy od jakości surowca i procesu tłoczenia. W związku z tym potraktuj olej z ostropestu jako wsparcie uzupełniające, a nie produkt leczniczy.

Jeśli zmagasz się z chorobami wątroby, potrzebujesz znacznie więcej sylimaryny, niż możesz dostarczyć organizmowi, jedząc olej ostropestowy. Specjaliści zalecają, aby dziennie przyjmować od 200 do 420 mg tych flawonolignanów. Takie ilości znajdziesz w standaryzowanych wyciągach roślinnych, które stanowią bazę niektórych suplementów diety. 

Ostropest plamisty – na co pomaga olej z ostropestu i kto powinien go stosować?

Olej z ostropestu działa między innymi na Twoją wątrobę, która została osłabiona przez leki, alkohol i niewłaściwą dietę. Zawiera jednak mniej sylimaryny niż popularne suplementy diety standaryzowane na zawartość tej grupy substancji. Mimo to olej z ostropestu plamistego wykazuje zdolność do ochrony hepatocytów przed uszkodzeniem. Wspiera bowiem pracę wątroby, neutralizując groźne toksyny, które przedostały się do Twojego ustroju wraz z pożywieniem, wodą, powietrzem, lekami i kosmetykami.

Właściwości ostropestu plamistego wykraczają jednak daleko poza hepatoprotekcję – ta roślina z astrowatych może wpływać także na poziom cholesterolu w Twoim organizmie. Regularnie spożywając olej powstały z tłoczenia jej ziaren, przyczyniasz się do modulacji metabolizmu tłuszczów w swojej wątrobie. Rozważ jego stosowanie, zwłaszcza gdy borykasz się z dyslipidemią. 

Czy słyszałeś o tym, że właściwości oleju z ostropestu obejmują też wpływ na zaburzenia metaboliczne? Ten popularny produkt spożywczy może wspierać leczenie cukrzycy typu 2, ponieważ poprawia wrażliwość komórek na insulinę i redukuje stres oksydacyjny. 

Omawiając właściwości lecznicze oleju ostropestowego, nie sposób pominąć potencjału przeciwzapalnego, który drzemie w Silybum marianum. Związki lipidowe, które pochodzą z tej rośliny, mogą łagodzić w Twoim organizmie przewlekłe stany zapalne niskiego stopnia. Ich działanie możesz wykorzystać zarówno w kontekście tkanek wewnętrznych, jak i skóry. Nic dziwnego, że olej z ostropestu znalazł zastosowanie w pielęgnacji twarzy i ciała u osób, które borykają się z dermatozami, takimi jak łuszczyca, AZS i łojotokowe zapalenie skóry.

Olej z ostropestu na czczo czy do posiłków – co daje najlepsze efekty?

Sposób spożycia wpływa na to, jak olej działa w Twoim organizmie – przyjmowany na czczo szybciej opuszcza żołądek, skąd trafia do jelit. Wprawdzie sprzyja to wchłanianiu bioaktywnych lipidów, ale może podrażniać wrażliwy przewód pokarmowy, dlatego zachowaj ostrożność, gdy borykasz się z IBS. Jeśli jednak zdecydujesz się na ten wariant, staraj się pić olej rano i w niewielkich ilościach.

Gdy spożywasz olej z ostropestu wraz z posiłkiem, zmienia to dynamikę trawienia i poprawia przyswajalność kwasów tłuszczowych. Sprawia to, że oleje roślinne są lepiej tolerowane przez Twój układ pokarmowy. 

Olej z ostropestu możesz dodawać do potraw serwowanych na zimno, takich jak sałatki, pasty warzywne i kasze. Sprawdzi się także jako składnik twarożków i hummusu. Nigdy go jednak nie podgrzewaj, gdyż zawarte w nim lipidy wykazują termolabilność, przez co ulegają uszkodzeniu w wysokich temperaturach. 

Olej z ostropestu tłoczony na zimno – dlaczego forma ma znaczenie?

Czy wiesz, że proces tłoczenia determinuje jakość i potencjał biologiczny oleju z ostropestu, który wspiera wątrobę i układ krążenia? Wysoka temperatura przyczynia się do degradacji nienasyconych kwasów tłuszczowych, które są na nią szczególnie wrażliwe. Z tego względu oleje z nasion ostropestu wymagają delikatnej obróbki – tłoczenie na zimno znacząco ogranicza utlenianie cennych frakcji. W rezultacie omawiany olej roślinny zachowuje swoją naturalną strukturę, a co za tym idzie także właściwości zdrowotne.

Zimnotłoczony olej z ostropestu słynie z tego, że zachowuje pełne spektrum lipidów, w tym wielonienasycone kwasy tłuszczowe. Niska temperatura, w jakiej przeprowadza się proces produkcji, chroni podwójne wiązania przed rozpadem. Nienasycone kwasy tłuszczowe, które pozostają w nienaruszonym stanie, wspierają błony komórkowe. Jednocześnie tłoczenie na zimno pozwala zapobiec degradacji cennych przeciwutleniaczy – w tym witaminy E.

Olej ostropestowy wyróżnia się na tle swoich rafinowanych odpowiedników, gdyż zachowuje aktywność biologiczną bez konieczności stosowania dodatków technologicznych. W tej formie działa zgodnie z naturalną fizjologią organizmu – nie obciąża przy tym procesów trawiennych ani enzymatycznych.

Jaki olej z ostropestu najlepiej wybrać?

Największą wartość mają oleje, które pozyskuje się w niskiej temperaturze, dlatego olej ostropestowy powinien być tłoczony na zimno. Tak przeprowadzony proces chroni antyoksydanty i wielonienasycone kwasy tłuszczowe przed uszkodzeniem oraz utratą właściwości prozdrowotnych. 

Zamawiając wysokiej jakości naturalny olej, wiedz, że nie wymaga on oczyszczania chemicznego. W procesie rafinacji, któremu poddaje się tego rodzaju produkty, usuwa się część związków aktywnych odpowiedzialnych za lecznicze właściwości ostropestu. Olej nierafinowany zachowuje natomiast pełne spektrum substancji ochronnych, które wspierają Twój organizm.

Nie zapominaj, że na jakość wpływa także świeżość produktu, dlatego najlepiej, gdy firma tłoczy olej w niewielkich partiach. Praktykując takie podejście, przedsiębiorstwo ogranicza bowiem utlenianie i jełczenie tłuszczów. Poza tym świeży produkt ma neutralny i delikatny aromat, który nie przeszkadza Ci w przyrządzaniu smacznych posiłków. Zapach goryczy lub stęchlizny świadczy o tym, że zawarte w nim substancje uległy degradacji. Jak widzisz, jakość sensoryczna bardzo często odzwierciedla stabilność chemiczną oleju z ostropestu.

Zwróć uwagę na pochodzenie surowca – nasiona, które pochodzą z polskich upraw, podlegają restrykcyjnym regulacjom unijnym dotyczącym stosowania środków ochrony roślin. Obowiązujące przepisy zmniejszają ryzyko zanieczyszczeń chemicznych gotowego oleju. Pamiętaj też, że surowiec powinien być wolny od pleśni, które wytwarzają groźne dla zdrowia mikotoksyny.

Najlepszy naturalny olej z ostropestu tłoczony na zimno trafia do ciemnej butelki ze szkła, która chroni przed światłem i utlenianiem. Plastik może natomiast przyspieszać degradację lipidów, dlatego wybierz odpowiednie opakowanie, które zabezpiecza jakość wyrobu finalnego. Ten niepozorny detal decyduje bowiem o trwałości oleju i jego właściwościach.

Jak przechowywać olej z ostropestu, by nie stracił swoich właściwości?

Olej z ostropestu jest produktem wrażliwym na czynniki środowiskowe – największe zagrożenie stanowią dla niego światło, tlen i podwyższona temperatura. Z tego względu oleje nierafinowane wymagają szczególnej troski i zapewnienia odpowiednich warunków, aby ograniczyć utlenianie lipidów.

Optymalna temperatura przechowywania oleju ostropestowego waha się od 4 do 10 stopni Celsjusza – takie warunki spowalniają degradację tłuszczów. Otwartą butelkę włóż zatem do lodówki – poza urządzeniem chłodzącym możesz przechowywać produkt jedynie doraźnie. Nie umieszczaj go w bliskim sąsiedztwie kuchenki i innych źródeł ciepła. Odpowiednie warunki termiczne pozwalają zachować cenne właściwości oleju.

Chroń olej przed światłem, gdyż promieniowanie UV przyspiesza utlenianie lipidów. Z tego względu kup olej w butelce z ciemnego szkła – przezroczyste opakowania nie zapewniają odpowiedniej bariery. Produkt przechowuj w zacienionym miejscu, a ten zachowa pełnię swoich właściwości.

Gdy otworzysz olej, zachowuje on świeżość od 4 do 6 tygodni, co zależy od temperatury i dostępu tlenu. Po każdym użyciu szczelnie zamykaj butelkę, a przed ponownym spożyciem skontroluj smak i zapach produktu. Jełczenie rozpoznasz po goryczy i nieprzyjemnej woni – jeśli stwierdzisz pogorszenie właściwości sensorycznych, olej nie nadaje się już do spożycia. Musisz go wyrzucić, gdyż zdegradowane tłuszcze mogą zaszkodzić Twojemu zdrowiu.

Nigdy nie ignoruj daty, która wskazuje na minimalną trwałość produktu – po przekroczeniu tego terminu stabilność chemiczna oleju ulega obniżeniu. Nie zaleca się również spożywania wyrobu po jego długim przechowywaniu w lodówce – zawsze priorytetowo traktuj swoje zdrowie i bezpieczeństwo.

Olej z ostropestu na skórę, twarz i włosy – zastosowanie zewnętrzne

Twoja skóra posiada naturalny płaszcz ochronny, w którego skład wchodzą lipidy zmniejszające przeznaskórkową utratę wody. Wśród tłuszczów dominuje kwas linolowy, który reguluje keratynizację i wydzielanie sebum. Z tego względu olej z ostropestu może być stosowany przy zaburzonej barierze hydrolipidowej i nadreaktywności gruczołów łojowych. Jego lekka konsystencja nie obciąża porów, dlatego nie powoduje powstawania pryszczy i zaskórników. Aplikując olej z ostropestu na twarz, wspierasz gojenie mikrouszkodzeń naskórka, uelastyczniasz cerę i łagodzisz jej podrażnienia. Najlepiej nakładaj go wieczorem na świeżo umytą i lekko wilgotną skórę.

Cera tłusta i mieszana doskonale tolerują oleje bogate w kwas linolowy, który zmniejsza wydzielanie sebum. W rezultacie skóra przestaje się niezdrowo błyszczeć i zyskuje miękkość. Olej z ostropestu łagodzi też stany zapalne i redukuje stres oksydacyjny, dlatego rozważ jego włączenie do codziennej pielęgnacji, gdy borykasz się z AZS, łuszczycą czy trądzikiem. Stosowany regularnie spowalnia procesy starzenia i zmniejsza widoczność zmarszczek. Aplikuj go na oczyszczoną cerę spryskaną tonikiem lub hydrolatem.

Włosy wysokoporowate, które są suche i lubią się elektryzować, preferują oleje o przewadze kwasów wielonienasyconych. Ostropest plamisty dostarcza kwas linolowy, który poprawia elastyczność łodygi włosa i delikatnie ją wygładza, nie obciążając jej przy tym. W celu zmniejszenia porowatości pamiętaj o regularnym olejowaniu kosmyków i dokładnym domywaniu resztek produktu.

Najlepsze rezultaty uzyskasz, aplikując olej z ostropestu na lekko wilgotne włosy i pozostawiając go na 30-60 minut. Później zmyj go przy użyciu delikatnego szamponu, który nie wysuszy skóry głowy i Twoich kosmyków. W miarę możliwości olejowanie przeprowadzaj 2 razy w tygodniu.

Przeciwwskazania i możliwe skutki uboczne stosowania oleju z ostropestu

Stosując olej z ostropestu, zachowaj szczególną ostrożność, zwłaszcza jeśli borykasz się z chorobami dróg żółciowych i kamicą żółciową. Zawarte w nim związki bioaktywne mogą nasilać wydzielanie żółci i wywoływać dolegliwości bólowe. W takiej sytuacji warto, abyś skonsultował się z lekarzem przed rozpoczęciem kuracji.

Olej z ostropestu wpływa na aktywność enzymów wątrobowych, dlatego może zmieniać metabolizm niektórych leków. Jeśli przyjmujesz leki hormonalne lub przeciwzakrzepowe, koniecznie porozmawiaj ze specjalistą o wdrożeniu tego naturalnego produktu.

Skutki uboczne oleju z ostropestu najczęściej dotyczą przewodu pokarmowego – gdy spożywasz go w nadmiarze, mogą pojawić się u Ciebie wzdęcia, luźne stolce i uczucie pełności. Na szczęście te nieprzyjemne objawy zwykle mają łagodny i przejściowy charakter. Pojawiają się przy wysokich dawkach oleju, dlatego nie przekraczaj zalecanej dziennej porcji.

Uważaj także na olej z ostropestu, kiedy zmagasz się z alergią na rośliny astrowate, takie jak rumianek czy nagietek. 

Olej z ostropestu plamistego – FAQ

Jak najlepiej spożywać olej z ostropestu?

Najlepiej, abyś przyjmował go na zimno – możesz połączyć go z posiłkiem lub wypić łyżkę stołową oleju z ostropestu na czczo.

Z czym nie należy łączyć oleju z ostropestu?

Nie łącz go z alkoholem i przyjmowanymi lekami, które są metabolizowane w wątrobie. Składniki aktywne ostropestu mogą bowiem wpływać na aktywność enzymów wątrobowych.

Czy ostropest jest dobry na refluks?

Może przynieść Ci ulgę, gdyż wykazuje łagodne działanie osłonowe, ale nie zastąpi leczenia konwencjonalnego. Stosuj go tylko wówczas, gdy dobrze tolerujesz tłuszcze – w przeciwnym wypadku może Ci zaszkodzić.

Czy ostropest jest dobry na zaparcia?

Stosując go regularnie, możesz delikatnie pobudzić perystaltykę jelit, co ułatwia wypróżnianie. Olej z ostropestu łagodnie wspiera procesy trawienne w Twoim organizmie.

Czy olej z ostropestu jest dobry na wątrobę?

Ostropest plamisty działa na wątrobę za sprawą sylimaryny, która wspomaga procesy regeneracyjne i ochronne hepatocytów. Wspomniane substancje wykazują silną aktywność antyoksydacyjną.

Bibliografia

Abenavoli, L., Capasso, R., Milic, N., Capasso, F., 2010, Milk thistle in liver diseases: past, present, future, Phytotherapy Research, 24(10), 1423–1432, doi: 10.1002/ptr.3207.

Abenavoli, L., Izzo, A.A., Milić, N., Cicala, C., Santini, A., Capasso, R., 2018, Milk thistle (Silybum marianum): A concise overview on its chemistry, pharmacological, and nutraceutical uses in liver diseases, Phytotherapy Research, 32(11), 2202–2213, doi: 10.1002/ptr.6171.

Federico, A., Dallio, M., Loguercio, C., 2017, Silymarin/Silybin and Chronic Liver Disease: A Marriage of Many Years, Molecules, 22(2), 191, doi: 10.3390/molecules22020191.

Křen, V., Walterová, D., 2005, Silybin and silymarin—new effects and applications, Biomedical Papers of the Medical Faculty of the University Palacký, Olomouc, Czech Republic, 149(1), 29–41, doi: 10.5507/bp.2005.002.

Polyak, S.J., Morishima, C., Lohmann, V., Pal, S., Lee, D.Y.W., Liu, Y., Graf, T.N., Oberlies, N.H., 2010, Identification of hepatoprotective flavonolignans from silymarin, Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 107(13), 5995–5999, doi: 10.1073/pnas.0914009107.

Zarrouk, A., Martine, L., Grégoire, S., Nury, T., Meddeb, W., Camus, E., Badreddine, A., Durand, P., Namsi, A., Yammine, A., Nasser, B., Mejri, M., Bretillon, L., Mackrill, J.J., Cherkaoui-Malki, M., Hammami, M., Lizard, G., 2019, Profile of Fatty Acids, Tocopherols, Phytosterols and Polyphenols in Mediterranean Oils and Evaluation of their Antioxidant and Cytoprotective Activities, Current Pharmaceutical Design, 25(15), 1791–1805, doi: 10.2174/1381612825666190705192902.